Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi dönemin 1,5 derece üzerinde sınırlama hedefinin mevcut koşullarda artık gerçekçi olmadığını kabul etti. Yıllardır yetersiz kalan iklim politikaları nedeniyle bu sınırın aşılması kaçınılmaz görülürken, yeni hedef sıcaklık artışının 1,5 dereceyi ne kadar süreyle ve ne ölçüde aşacağını en aza indirmek.
2015’te imzalanan Paris Anlaşması’nın ardından geçen yıllarda ülkelerin emisyon azaltma konusunda yeterli ilerleme sağlayamaması, iklim hedeflerini giderek ulaşılması zor bir noktaya taşıdı. ABD’nin anlaşmadan ikinci kez çekilmesi de uluslararası iklim mücadelesini zorlaştıran gelişmeler arasında yer alıyor.
UNEP’in hesaplamalarına göre mevcut politikalar değişmezse küresel sıcaklıklar yüzyılın sonuna kadar 2,8 derece artabilir. Ülkelerin mevcut iklim taahhütlerini yerine getirmesi durumunda bile artışın 2,6 dereceye ulaşacağı tahmin ediliyor. Açıklanan net sıfır hedeflerinin tamamı uygulanırsa bu değer 2,1 dereceye kadar gerileyebilir.
2024 ve 2025 yıllarında küresel emisyonların genel olarak sabit kalmasına rağmen fosil yakıt kaynaklı salımların artmaya devam etmesi, hedeflere ulaşmanın önündeki başlıca sorunlardan biri.
Yeni hedef: Sıcaklık artışını yeniden 1,5 dereceye indirmek
UNEP, 1,5 derece sınırının aşılmasının yalnızca sıcaklıklarla ilgili olmadığını vurguluyor. Bu eşiğin üzerinde geçirilen her yıl, buz tabakaları, donmuş topraklarda depolanan karbon, okyanus akıntıları ve mercan ekosistemleri açısından kalıcı hasar riskini artırıyor.
Yeni senaryoda küresel ısınmanın en fazla 1,8 dereceye ulaşması ve yüzyılın sonuna kadar yeniden 1,5 derecenin altına düşürülmesi hedefleniyor. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için atmosferden yaklaşık 320 gigaton karbondioksit uzaklaştırılması gerekiyor. Bu miktar, günümüzdeki yaklaşık beş yıllık toplam emisyona karşılık geliyor.
Fosil yakıt kullanımında büyük kesintiler şart
Atmosferden karbon temizlemek tek başına yeterli değil. UNEP’in ortaya koyduğu yol haritasına göre elektrik üretiminde kömür kullanımının 2035’e kadar yüzde 75 azaltılması, 2040’ta ise tamamen sona erdirilmesi gerekli.
Aynı dönemde petrol kullanımının yüzde 30, doğalgaz kullanımının ise yüzde 35 düşürülmesi hedefleniyor. Küresel sera gazı emisyonlarının da 2040’a kadar yüzde 70 azaltılması gerekli görülüyor.
Ancak ülkelerin mevcut taahhütleri, 2035 yılına kadar yalnızca yüzde 12’lik bir emisyon kesintisine işaret ediyor. Güneş ve rüzgar enerjisi hızla yaygınlaşsa da artan küresel enerji talebi, fosil yakıtlardan uzaklaşmayı zorlaştırıyor.
Bu nedenle Birleşmiş Milletler’in yeni yaklaşımı, yalnızca sıcaklık artışını sınırlamakla kalmıyor; 1,5 derece eşiği aşıldıktan sonra mümkün olan en kısa sürede bu seviyenin altına dönülmesini de amaçlıyor.
